Yukarı
388563

Trans yağlar kalbi ve beyni nasıl etkiliyor?

26 Eylül 2023 09:30

Trans yağların günlük yaşamda tükettiğimiz pek çok hazır gıdada bulunduğunu dolayısıyla çoğu zaman farkında olmadan fazla tüketildiğini hatırlatan Tombul, ‘‘Bilimsel araştırmalara göre bu yağlar en çok kalp-damar ve beyin sağlığını tehdit ediyor’’ dedi.

TRANS yağlar ucuz bitkisel yağların yüksek basınç ve yüksek ısı altında hidrojenizasyonu ile üretilir. Bu yağlar ilave edildikleri gıdanın lezzetini artırıp, raf ömrünü uzatır. Az miktarda tüketildiklerinde bile kalp damar hastalığı riskini artırır. ‘Peki gün içinde tükettiğimiz gıdaların hangileri trans yağ içerir? Bu yağlar sağlığımızı nasıl etkiler? Gıda etiketle­rinde hangi isimlerle gizlenir? Uzman Diyetisyen Meltem Tombul, tüm bu sorularımı şöyle yanıtladı:

TRANS YAĞ NEDİR?

Tüketilebilecek en kötü ve en sağ­lıksız yağ türü olarak kabul edilen trans yağlar, hayvansal kaynaklı bazı besinlerde doğal olarak bulunan ve endüstriyel olarak oluşturulan yapay trans yağ olarak karşımıza çıkan bir çeşit doymamış yağ asididir. Doğal trans yağlar; sığır, koyun, keçi gibi ge­viş getiren hayvanlardan elde edilen et ve süt ürünlerinde bulunmaktadır. Bu türlerin süt ürünlerindeki yağın yüzde 2-6'sı; sığır ve kuzu etindeki yağın yüzde 3-9'u trans yağdan oluşur. Miktarı kontrol altında tutularak tüketildiği takdirde sağlık açısından ciddi risk oluş­turmaz. Yapay trans yağlar ise sıvı yağların yüksek basınç ve yüksek ısı altında katı yağlara dönüştürülmesiyle oluşan yağ­lardır. Endüstriyel yağlar sağlık için oldukça zararlıdır.

NE AMAÇLA KULLANILIR?

Endüstriyel yapım olan trans yağlar düşük maliyetli ve kullanımı uzun ömürlü olduğu için sıklıkla tercih edi­lir. Yapay lezzeti nedeniyle yiyecekle­re güzel tat verir ve çabuk bozulmala­rını önler. Özellikle paketli ürünlerin raf ömrünü uzatmak için kullanılır. Bazı restoranlarda ve fast-food zin­cirlerinde kızartma yağı olarak sıklıkla tekrar tekrar kullanılır.

Neden uzak durmalıyız?

TRANS yağ içeren ürünleri tüketmemeniz için pek çok ne­den vardır. Bunlardan biri trans yağların kötü kolesterol olarak bilinen LDL kolesterolü yükseltip iyi kolesterolü (HDL) düşürme­sidir. LDL kolesterol, atardamar duvarlarında birikerek damar­larda sertlik ve daralma yaratır. HDL kolesterol ise fazla LDL kolesterolü alıp karaciğere geri gön­derir. Trans yağ içeren besinler tüketmek uzun vadede kalp hastalıkları ve felç gibi ciddi sorunları doğurabilir. Obeziteye zemin hazırlarken tip 2 diyabet gelişme riskini de artırır. Ayrıca Alzheimer'a, karaci­ğer yağlanmasına, kadınlarda kısır­lığa ve kansere yol açabilir.

Nasıl beslenmeliyiz?

TRANS yağ içeren gıda­lardan uzak durmak için sebze, meyve, tam tahıllı ürünler, kümes hayvanları, balık ve kuruyemiş ağırlıklı besinler tercih edebilirsiniz. Bu besinlerin yanı sıra kırmızı etin, şekerli, işlenmiş tüm yiyeceklerin ve içeceklerin tüketimine de sınır getirmeli­siniz. Kızarmış ürünler yerine ızgara veya fırında yapılan ürünleri tercih etmelisiniz.

GÜNDE NE KADAR TÜKETMEK RİSKLİ?

GÜNLÜK alınan trans yağ oranı çok düşük olmalıdır. 1 bir dilim kekte 4.5 gram, 3 adet kremalı kurabiyede 2 gram, 1 kaşık margarin 3 gram, 1 adet gofret 3 gram, orta boy paket patates kızartması 8 gram trans yağ içerir. Günde 5 gram trans yağ kalp damar hastalıkla­rında riski yüzde 25 artırır.

GİZLİ ADLARI NELERDİR?

SATIN alacağınız yiye­ceklerin etiketlerini mutlaka okuyun. Her zaman trans yağ ibaresi yer almaz. Ürün içindeki trans yağları gizle­mek için çoğu zaman “hid­rojenize yağ”, “hidrojenize bitkisel yağ”, “hidrojenize nebati yağ” gibi ibareler kul­lanılmaktadır. ‘Hidrojenize yağ yoktur', ‘trans yağ yok­tur' ve ‘kısmen hidrojenize yağ içerebilir' gibi ibarelere de dikkat edin. Çünkü ba­zen traans yağ limiti sınırın altında gösterilerek bu ibare­lere yer verilebiliyor.

HANGİ YAĞLAR SAĞLIKLI?

DOYMUŞ yağ olan trans yağ yerine doğmamış yağları tercih edilmelidir. Doymamış yağ olarak bilinen sağlıklı yağlar; zeytinyağı, fındık, fıstık, ceviz, yer fıstığı gibi kabuklu yemişler, susam, su­sam yağı, avokado, badem yağı, kanola yağı tüketilebile­cek sağlıklı yağlardır. Fındık, ceviz ve balıktaki yağlar Omega-3 yağ asitleri sayesinde de sağlıklıdır.

HANGİ YİYECEKLERDE BULUNUR?

TRANS yağların gıda sektöründe başlıca kullanıl­dığı gıdalar şun­lardır:

■ Margarin

■ Fast-food zin­cirinde bulunan patates kızart­ması ve çıtır tüm kızartmalar,

■ Paketli hazır gıdalar, atıştırmalıklar,

■ Unlu mamül­ler, bazı ekmek­ler (pasta, kek, donut, muffin, turta vb.),

■ Dondurulmuş ürünler (pizza ve diğer hamurlu ürünler),

■ Patlamış mısırlar,

■ Cipsler,

■ Soslar,

■ Dondurma, milkshake gibi gıdalar,

■ Kahvelerde kullanılan kremalar vb.

Sözcü



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


Diğer Haberler

Orucun 7 önemli faydası...

Prof. Dr. Uludüz, orucun sadece manevi yönden değil, aynı zamanda fiziksel sağlık açısından da önemli faydaları olduğunu belirterek, ‘‘Tabii iftar ve sahurda doğru gıdaları tüketmek, ölçü...

Obezite sorunu büyüyor...

Uzmanlar artan obezite sorunu konusunda uyardı. Yeni araştırmalar dünya çapında 159 milyonu çocuk olmak üzere 1 milyardan fazla obez insan olduğunu belirtirken bu kişilerin ölümcül hastal...


Yeni araştırma 'empatinin' bulaşıcı olduğunu gösteriyor

Araştırmaya katılan 50’den fazla gönüllünün eylemlerine dayalı olarak empatideki değişimleri ölçmek üzere tasarlanmış dört ayrı deney yapıldı. Başkasının hislerini algılama ve nasıl hisse...

Trigliserid nasıl düşer?

Trigliserid yüksekliğinin de tıpkı kolesterol yüksekliği gibi sık görülen bir sorun olduğunu belirten Kalp ve Damar Cerrahisi Prof. Dr. Oğuz Yılmaz, kolesterol kadar tehlikeli olan ve zam...


Yorgunluğa iyi gelen besinler

Yorgunluğun önemli nedenlerinden birinin de sağlıksız beslenme olduğuna dikkat çeken Güven, ‘’Dolayısıyla kendinizi halsiz hissettiğinizde bazı gıdaları tüketerek yeniden enerji toplamanı...

Alzheimer ilaçlarıyla ilgili gerçekler

Alzheimer tedavisinde yeni geliştirilen ilaçların hasta yakınlarını umutlandırdığını belirten Prof. Dr. Selekler, bu konuda merak edilen noktalara açıklık getirdi. Bilim insanları, kürese...


Beyne zarar veren alışkanlıklar

Beynin de yaşam tarzından etkilendiğine dikkat çeken Prof. Dr. Uludüz, ‘’Zararlı olduğu halde bazı alışkanlıklarınızdan vazgeçemiyorsanız zamanla hafıza sorunları yaşamnız kaçınılmaz olur...

Alzheimer kol geziyor: Tek belirtisi unutkanlık değilmiş!

Son dönemlerde sıklıkla artan hastalıklardan bir tanesi alzheimer olurken, alzheimer'in tek belirtisinin unutkanlık olmadığı ortaya çıktı. Aman dikkat! Dünya genelinde hızla artan sağlık ...


Küfün zararları neler, küf nasıl çıkar?

Genellikle nemli ortamlarda yetişen ve mikroskobik mantarların oluşturduğu küf, insan sağlığı ve binalar için birçok zarara neden olabilir. Havalandırma yetersiz olan ortamlarda nem birik...

SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

'Poyraz Karayel' dizisinin yıldızları bir araya geldi

Kanal D'nin unutulmaz dizisi 'Poyraz Karayel' final yaptığı 1 Mart 2017'den beri her yıl sevenleri tarafından hatırlanıyor. Dizinin iki yıldızı Burçin Terzioğlu ile Şebnem Hassanisoughi y...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Orucun 7 önemli faydası...

Prof. Dr. Uludüz, orucun sadece manevi yönden değil, aynı zamanda fiziksel sağlık açısından da önemli faydaları olduğunu belirterek, ‘‘Tabii iftar ve sahurda doğru gıdaları tüketmek, ölçülü beslenmek ve düzenli aralıklarla su içmek orucun faydalı etkilerini daha da artırır’’ dedi.

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR