İran ve ABD arasında şart savaşı: 15 maddeye karşı 5 talep

ABD ile İran arasında olası bir görüşme için diplomatik temaslar sürerken, tarafların öne sürdüğü şartların birbirine taban tabana zıt olması dikkat çekti. Uzmanlara göre, karşılıklı talepler uzlaşıdan çok reddedilmek üzere hazırlanmış gibi görünüyor.

CNN’e konuşan bir ABD’li yetkili, Washington ile Tahran arasında Pakistan’da bir görüşme organize edilmesi için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.

İsrail hükümetinden üç kaynağa göre, ABD tarafından hazırlanan ve Pakistan üzerinden İran’a iletilen 15 maddelik teklif; İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarını ortadan kaldırmasını, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmasını, balistik füze programını sınırlamasını ve bölgedeki müttefik gruplara verdiği desteği kesmesini içeriyor.

İRAN'IN 5 ŞARTI

İranlı üst düzey bir siyasi ve güvenlik yetkilisi ise ülkesinin beş temel talebini açıkladı. Press TV’ye konuşan yetkiliye göre Tahran;

• Saldırıların ve suikastların tamamen sona ermesini,
• Savaşın tekrarlanmayacağına dair somut güvence verilmesini,
• Savaş tazminatlarının ödenmesini ve mekanizmasının netleştirilmesini,
• Tüm cephelerde çatışmaların sona ermesini,
• Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınmasını talep ediyor.

"BİZ KARAR VERİRİZ...",

Aynı kaynak, İran’ın savaşı kendi belirleyeceği zamanda sona erdireceğini ve ABD Başkanı Donald Trump’ın bu konuda takvim dayatmasına izin verilmeyeceğini vurguladı.

İran tarafı ayrıca ABD’nin diplomatik kanallar üzerinden müzakere talebinde bulunduğunu, ancak sunduğu tekliflerin 'sahadaki gerçeklikle örtüşmeyen ve genişlemeci' nitelik taşıdığını savundu.

Bazı İranlı yetkililer ise bu teklifleri, geçmiş deneyimlere atıfla, “gerçek müzakere niyeti taşımayan ve gerilimi artırmaya yönelik bir taktik” olarak değerlendirdi.

ABD SERT, İSRAİL TEMKİNLİ

Beyaz Saray, İran’a iletilen teklifin detaylarını açıklamazken, askeri baskının artırılabileceği mesajını verdi. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, “Eğer İran askeri olarak yenildiğini anlamazsa, Başkan Trump daha önce görülmemiş ölçekte saldırılar düzenlenmesini sağlayacaktır” dedi.

İsrailli üst düzey bir savunma yetkilisi, İran’ın bu şartları kabul etmesinin zor olduğunu belirterek, ABD’li müzakerecilerin taviz verebileceği endişesini dile getirdi.

İsrail’in ayrıca, olası bir anlaşmanın önleyici saldırı seçeneğini ortadan kaldırmamasını istediği ifade edildi. Başbakan Binyamin Netanyahu’nun dış politika danışmanı Ofir Falk da İran’ın müzakereye yanaşacağına dair ciddi şüpheleri olduğunu söyledi.

"ŞARTLAR REDDEDİLMEK İÇİN HAZIRLANDI"

Bölgeden altı farklı kaynağa göre İran, ateşkes anlaşmasının Lübnan’ı da kapsaması gerektiğini arabuluculara iletti.

İran uzmanı Ali Vaez ise tarafların sunduğu şartların uzlaşmayı değil çıkmazı derinleştirdiğini belirterek, “ABD’nin teklifinde İran’ın daha önce reddettiği talepler var; İran’ın teklifinde ise ABD’nin kabul etmeyeceği şartlar bulunuyor” değerlendirmesinde bulundu.

BİR TARAFTA SİLAH, DİĞER TARAFTA DİPLOMASİ

Bu süreçte Pentagon’un, Trump’a daha fazla askeri seçenek sunmak amacıyla Körfez bölgesine binlerce asker sevk etmeyi planladığı bildirildi. Halihazırda iki deniz piyade birliğinin bölgeye doğru yolda olduğu, ilk birliğin Mart ayı sonuna doğru büyük bir amfibi hücum gemisiyle ulaşmasının beklendiği ifade edildi.

Trump da son açıklamalarında İran’la anlaşma sağlanmaması halinde “cehennemin kapılarının açılacağı” yönündeki uyarısını yineledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan ve Mısır üzerinden iletilen tekliflerin üst düzeyde değerlendirildiğini açıkladı. İran’ın savaş istemediğini belirten Arakçi, ancak kalıcı bir çözüm ve savaşın yol açtığı yıkımın telafi edilmesi gerektiğini vurguladı.

Pakistanlı bir kaynak ise İran’ın önerilere yanıt vereceğini İslamabad’a bildirdiğini, ancak henüz resmi bir cevap iletilmediğini ifade etti.

cumhuriyet