Özelleştirmeler İstihdamı Bitiriyor

CHP İzmir Milletvekili ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu CHP Grubu Sözcüsü Rahmi Aşkın Türeli, kar eden kamu kuruluşlarının özelleştirilmesine anlam veremediklerini belirterek, ‘’İlla ‘özelleştirelim, kamu her alandan çıksın’ gibi bir ideolojik yaklaşımı kabul etmek mümkün değil. Özelleştirmelerin ardından ciddi anlamda istihdam problemleri yaşanıyor’’ dedi.

Türeli, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülmekte olan Torba Tasarı’nın özelleştirme uygulamalarına ilişkin yargı kararlarını işlevsiz kılan 85. Maddesi üzerinde söz aldı.

TEKEL, çimento fabrikaları, yem fabrikaları, şeker fabrikaları, Süt Endüstrisi Kurumu, Et Balık Kurumu ve birçok maden işletmesinin özelleştirme kapsamına alındığını hatırlatan Türeli, ‘’Bunların ülke ekonomisi içinde de ciddi bir payı vardı. Bu kurumların özellikle bölgesel kalkınma açısından çok ciddi rolleri olmuştur’’ dedi.

Özelleştirilen kurumların, sanayinin ülkeye dengeli bir şekilde yayılmasında önemli işlevleri olduğunu ifade eden Türeli, 2000’li yıllara gelindiğinde Türkiye’de 50’ye yakın kamu iktisadi teşekkülü oluştuğunu söyledi. Türeli, kar eden kamu kuruluşlarının özelleştirilmesine anlam veremediklerini belirterek ‘’İlla özelleştirelim, kamu her alandan çıksın’ gibi bir ideolojik yaklaşımı kabul etmek mümkün değil’’ ifadesini kullandı.  

Özelleştirme uygulamalarında genellikle kar eden kuruluşlardan başlandığına dikkati çeken Türeli, şunları kaydetti:

‘’Karlı olan kuruluşlar üzerinden özelleştirme yapmak doğru bir yaklaşım değil. Kamu kuruluşlarında geniş amaç fonksiyonu var. Çok sayıda kurum piyasa değerinin altında satıldı. Sonra yeniden el değiştirdiğinde ise daha yüksek fiyatlara satıldığını gördük. O açıdan fiyatlamada problemler var. İstihdam açısından problemler var. Biliyorsunuz, 4/C’li kategorisi öyle oluştu. Kamuda 4/C’liler var yani geçici işçi. Şu anda 23 bin geçici, 4/C’li personel var. Bunun 20 bini özelleştirilen kuruluşlardan gelen işçiler. Özelleştirmelerin ardından ciddi anlamda istihdam problemleri yaşanıyor.’’

Diğer bir problemin de ülkede iç göçün artması olduğunu belirten Türeli, kentlerde bulunan sanayi merkezlerinin iç göç yaşanmasında önemli bir faktör olarak ortaya çıktığını anlattı. Türeli, şöyle devam etti:

’’Sanayi merkezlerinde yan sanayisi oluşuyor, insanlar oraya gidiyor. Kamyonlar işliyor, nakliyesi oluyor. Bu nedenle satılan kamu kuruluşlarının Türkiye’nin her tarafında çok ciddi işlevleri vardı. Bu açıdan ciddi problemler ortaya çıktı. Göç artıyor. Göçün artması çok maliyetli bir şey. Sonuçta insanlar bir yerde, kendi kırsal alanında, yerinde yaşıyor. Evi var, elektriği suyu bağlanmış,  çocuğunu okula gönderiyor, okul var, sağlık ocağı var ama göç olduğu zaman, bunların hepsini yeni göç ettiği yerde yeniden yapmak zorundasınız. Bütün altyapı, üstyapı yatırımlarını... Ayrıca, göç ettiği yerde kalanların kullandığı tüm kentsel altyapı, üstyapı atıl kalıyor. Çok yüksek maliyetler bunlar.’’

Türeli, siyasi iktidarın sürekli olarak özelleştirmeden elde edilen gelirden söz ettiğini belirterek, ‘’52 milyar dolar elde edildi’ deniliyor sürekli olarak, ‘Türkiye kazandı’ deniliyor. İyi de ne kadarlık varlıktan vazgeçti? Belki onların değeri daha fazlaydı. Biz bunu bilmiyoruz, bilmediğimiz için bu bize bu, bir başarı öyküsü olarak sunuluyor’’ diye konuştu.

Torba Tasarı’nın 85’inci maddesinin hukuka ve Anayasa’ya aykırı olduğunu vurgulayan Türeli, sözlerini şöyle devam etti:

‘’Anayasa Mahkemesi’nin kararlarına aykırı bu madde. Madde, Anayasa Mahkemesi’nden dönecek bu belli. Yani Anayasa Mahkemesi’nden döneceği bilinen bir maddenin bu tasarı içerisinde yer almasının bir anlamı yok. Bu, aynı zamanda hukuk devletine olan güveni de sarsıcı bir konu. Burada yargı kararları uygulanamıyor. ‘Ne yapalım?’ ‘O zaman bir kanun çıkaralım, bir biçimde bir günde halledelim, geçmişe yönelik olarak bunu yapalım’ deniliyor. Bunu yapma hakkınız yok, bunu yapamazsınız. ‘Geçmişte 4 ya da 5 kurum var zaten” diye bunu yapamazsın.

Mesela, SEKA Balıkesir. Devir tarihi 10 Haziran 2013 yılı. Yargıdan özelleştirmeye ilişkin iptal kararı çıkmış, tebliğ tarihi 15 Aralık 2013 yani altı ay sonra. Aslında, yargı iptal etmiş ama ondan sonra uygulanmamış. Uygulasaydınız o zaman altı ay içinde.’’