'Gediz’de Ne Zaman Balık Tutacağız'

CHP İzmir Milletvekili Ali Yiğit, ülkemizin tarımsal üretiminin % 10’unu karşılayan ve başta Manisa ve İzmir olmak üzere Ege bölgesi için hayati önem taşıyan Gediz, Bakırçay, Küçük Menderes ve Nif Çayı Havzaları’ndaki kirlilik nedenlerinin, çevre ve sanayi boyutuyla ele alınması, su kaynaklarının korunması ve havza bazında mekânsal planlama yapılması amacıyla TBMM’de Araştırma Komisyonu kurulması için önerge verdi.

CHP Milletvekillerinin imzasıyla TBMM Başkanlığına sunulan önergede şu ifadelere yer verildi.

“Ege Bölgesi ve ülkemizin tarımsal üretimi açısından hayati derecede önem taşıyan Gediz’in kaynağını başta Murat Dağı olmak üzere Eğrigöz ve Şaphane Dağlarından gelen küçük dereler oluşturmaktadır. Nehrin ana beslenme kaynakları ise Gediz, Karabol, Selendi, Eynes, Alaşehir, Tabak, Nif, Değirmen, Kumçayı, Deliniş ve Demirci Çayları'dır. Ülkemizin tarımsal üretiminin yaklaşık % 10'u Gediz Havzasında yapılır. Türkiye'deki sebze alanlarının % 5, 6’sı, zeytinliklerin % 10'u ve üzüm bağlarının % 16'sı Gediz Havzasında yer alır. Burası başta kuşlar olmak üzere birçok canlıya ev sahipliği yapar.

Ancak adını verdiği ovaya hayat veren ve levrek, sazan, yılanbalığı, kefal gibi türlerin yaşam kaynağı olan Gediz Nehri, yıllardır kirlilikle mücadele içindedir. Kirlilik, tarımsal sulamayı da etkilemekte, yetiştirilen ürünlerden dolayı insan sağlığını da tehdit etmektedir. GEMA (Gediz Havzası Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma, Çevre ve Kalkınma) Vakfı Başkanının yaptığı açıklamaya göre bölgede kanser vakaları hızla artmaktadır. Ayrıca, kirlenme nedeniyle Gediz’in suyuyla sulanan binlerce dekar arazi de çoraklaşma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Gediz Nehri’nin kirliliği çevre ve sağlık açısından geçmiş yıllarda da en önemli gündem maddelerinden biri olmuştur. Bu çerçevede 2008 yılında Gediz Havzası Koruma Eylem Planı yürürlüğe girmiştir. Plan çerçevesinde zamanın Çevre ve Orman Bakanı Veysel Eroğlu tarafından “kirlilik ile ilgili çalışmaların 31 Aralık 2012’de sona ereceği ve herkesin oltasını alarak Gediz’de balık tutacağı” sözü verilmiştir.

Ancak aradan dört yıl geçmesine karşın hiçbir ilerleme sağlanamamış, kirlilik canlı yaşamını artan oranda tehdit etmeye devam etmiştir. Ekolojik kirliliğin yanı sıra sınai ve evsel atıklar da bu tehdidin artmasının en önemli sebeplerindendir. Arıtma tesisi olmayan yerleşim birimleri ve sanayi tesisleri nedeniyle günümüzde Gediz, Nif, Küçük Menderes ve Bakırçay’dan artık su değil kanalizasyon akmaktadır. Gediz artık bir nehirden çok sahip olduğu endüstriyel ve evsel atıkları ile hem havza için hem de İzmir Körfezi için önemli bir kirletici kaynaktır.

Öte yandan Gediz Havzası Koruma Eylem Planı çerçevesinde gerek bakanlıkça, gerekse yerel yönetimlerce makro ve mikro düzeyde birçok adım atılması, kalıcı çözüm açısından yeterli olmamaktadır.

Kalıcı çözüm ise bölgesel ölçekli, bütün dinamiklerin sürece katıldığı, kapsamlı, samimi ve kararlı bir yaklaşımla mümkündür.

Bu bağlamda son yıllarda insan sağlığını da tehdit edecek derecede kirliliğin oluştuğu Gediz Havzası’nın temizlenmesi ve korunması amacıyla; bilimsel temele dayanan havza yönetim anlayışına geçilmesi, havza bazında mekansal planlama çalışmalarının yapılması, entegre su kaynakları yönetim planlamasına geçilmesi, kirlilik nedenlerinin çevre ve sanayi boyutuyla ele alınması ve İzmir için özellikle Gediz, Bakırçay, Küçük Menderes ve Nif Çayı Havzaları’nın bütüncül anlayışla değerlendirilmesi amacıyla Anayasanın 98 inci, İçtüzüğün 104 ve 105 inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.”

Yiğit, konuyla ilgili olarak ayrıca hazırladığı soru önergesinde de “Gediz Havzasını kirlilikten arındırmaya yönelik bugüne kadar hangi çalışmaların yapıldığını ve dönemin Çevre ve Orman Bakanı Veysel Eroğlu tarafından “kirlilik ile ilgili çalışmaların 31 Aralık 2012’de sona ereceği ve herkesin oltasını alarak Gediz’de balık tutacağı” sözüne atfen “Gediz’de ne zaman balık tutulacağını” sordu.