3,3 milyar yıllık kayalarda büyük keşif: Yaşam sandığımızdan erken başlamış

Bilim insanları, Dünya’daki yaşamın ortaya çıkış zamanına ilişkin önemli bir keşfe imza attı. 3,3 milyar yıldan daha eski kayalarda tespit edilen kimyasal izler, oksijen üreten fotosentezin sanılandan yaklaşık bir milyar yıl önce başlamış olabileceğini gösteriyor. Bu sonuç, yaşamın kökenine dair bilinen zaman çizelgesini ciddi biçimde geriye çekiyor.

Carnegie Bilim Enstitüsü öncülüğünde yürütülen uluslararası araştırma, Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı. Ekip, milyarlarca yıl önce yok olan biyomoleküllerin geride bıraktığı kimyasal parçalanma desenlerini yapay zeka ile analiz ederek yaşamın ilk izlerini belirledi. Bu yöntem, klasik fosil incelemeleriyle tespit edilemeyen biyolojik sinyallerin açığa çıkmasını sağladı.

İZLERİN TESPİTİ NEDEN BU KADAR ZOR?

Dünya’nın ilk dönemlerinde yaşam, mikrobiyal örtüler ve fosilleşmeye elverişli olmayan basit hücrelerden oluşuyordu. Bu organizmalar zaman içinde gömüldü, yüksek sıcaklık ve basınç altında şekil değiştirerek kayaların içinde tamamen parçalandı. Bu nedenle bilim insanları bugüne kadar 1,7 milyar yıldan daha eski kayalarda güvenilir moleküler yaşam izleri bulmakta zorlanıyordu.
Fotosentezin ne zaman başladığı gibi kritik biyolojik süreçler de bu yüzden net olarak belirlenemiyordu.

Yeni çalışma, biyolojik moleküller yok olsa bile kayaların kimyasal “kalıntı desenleri”nin yaşamın varlığını ortaya koyabileceğini gösterdi.

YAPAY ZEKA ANTİK SİNYALLERİ OKUDU

Araştırmacılar, antik kayalardaki organik ve inorganik bileşenleri moleküler parçalara ayırarak kimyasal örüntüler çıkardı. Yapay zeka modeli ise modern bitki ve hayvanlardan mikrobiyal örtülere, bir milyar yıllık yosun fosillerinden meteoritlere kadar 400’den fazla örnekle eğitildi.
Model, biyolojik ve biyolojik olmayan kimyasal izleri yüzde 90’ın üzerinde doğrulukla ayırt edebildi. En az 2,5 milyar yıllık kayalarda fotosenteze işaret eden sinyallerin bulunması, oksijen üretiminin düşünüldüğünden çok daha erken başlamış olabileceğini ortaya koydu.

DÜNYA DIŞI YAŞAM ARAYIŞINDA YENİ BİR DÖNEM

Bu yöntem yalnızca Dünya’nın geçmişini anlamak için değil, başka gezegenlerde yaşam izi arayışını da kökten değiştirebilir. Bilim insanları, aynı kimyasal desen analizinin Mars’tan veya diğer gök cisimlerinden getirilecek örneklere uygulanabileceğini belirtiyor.

sözcü