Latmos’ta geri dönülmez tahribat: Binlerce yıllık izler siliniyor

Anadolu’nun en eski kült merkezlerinden biri olan Latmos’ta kaya resimleri ve doğal yapı tehdit altında. Kerdemelik kaya resmi kimliği belirsiz kişilerce boyanarak tahrip edildi. Uzmanlar, Latmos’taki kültürel değerlerin geri dönüşsüz zarar gördüğünü vurguluyor.

Aydın’daki Latmos Dağları Türkiye’nin eşsiz kültür hazinesidir. Bir yanda taş (feldispat) ocakları ve RES projeleri öte yanda bilinçsiz ziyaretçiler nedeniyle ciddi yok olma riskiyle karşı karşıya... Son olarak Milas Gölyaka’daki Kerdemelik kaya resminin bulunduğu alan kimliği belirsiz kişilerce boyanarak tahrip edildi. Kuşadası Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD), yaptığı açıklamada; alandaki kültür varlıkları tescillenmiş olsa da bölgenin bütüncül bir koruma statüsünün bulunmadığını vurguladı.

Latmos (Beşparmak Dağları), Anadolu’nun en eski masiflerinden biri. Astropikal iklimlerde gözlü gnays için tipik olan aşınma Latmos’ta dağa benzersiz şeklini kazandırmış. Bu sayede kayalarda oluşan ve (hayvanlar, canavarlar, cinler, insan yüzleri) gibi yorumlanan kaya figürleriyle adeta bir coğrafya parkını andırır. Fantastik görüntüleriyle ve arkeolojik değerleriyle Latmos-Beşparmak Dağları ile Bafa Gölü ve çevresi çok özel ve benzersiz kültürel ve doğal değerlerini barındırıyor.

Anadolu’nun önemli kutsal dağlarından birisi olan Latmos çok eski zamanlardan itibaren kült merkezi. Latmos’ta tespit edilen MÖ 6. bin – MÖ 5. Bin ilk yarısına tarihlenen bu kaya resimleri ise Yakındoğu arkeolojisinin son dönemdeki büyük keşiflerinden birisi kabul ediliyor.

YENİ RESİM!

Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu başkanı arkeolog Nezih Başgelen, “Bafa Gölü’nün doğu ve kuzeydoğusundaki koruma altındaki alan içindeki yeni maden ocakları ve Res girişimleri hektarlarca alandaki tarihi ve doğal değerler yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor” diyor ve şöyle devam ediyor: “Kaya resimlerinin önemli bir bölümü daha iyi görünmesi için gelen ziyaretçilerce üzerine sürülen yağlı maddelerden ya da ıslak bezle silinmesinden dolayı ciddi şekilde zarar gördü. Bu bağlamda son dönemdeki diğer bir vahim gelişme resimlere müdahale edilmesi ve yeni resimlerin yapılmak istenmesi. Gerekli koruma önlemleri alınamazsa turizme tam açılmamış, kültürel ve doğal değerleriyle eşsiz özellikler taşıyan bu yöre bir daha geri gelmeyecek şekilde zarar görecek. Bu yıkıcı uygulamalar karşısında sivil toplum kuruluşları ve yerel halk birlikte büyük bir mücadele vererek hem açılan davalarla hem de protesto eylemleriyle Latmos’u doğasıyla ve kültürüyle korumak için örnek bir çaba gösteriyor” diyor.t

SOSYAL MEDYAYA DİKKAT!

Ekodosd’un açıklamasında, son zamanlarda Latmos’u tanıtma amacıyla sosyal medyada, abartılı ve bölgenin her noktasını açıkça gösteren paylaşımlar yapıldığını ve bu paylaşımların iyi niyetli dahi olsa birçok insanı oraya çektiği vurgulandı.

Ayrıca açıklamada şu ifadelere yer verildi, “Tamamen bakir ve ıssız olan, herhangi bir denetim ve kontrol mekanizması bulunmayan bu eşsiz coğrafya korunmaya muhtaçtır. Bu nedenle, bölgeye kimlerin gittiğini ve bu alanlarda neler yapıldığını takip etmek oldukça zor. Latmos’ta 2012 yılında tespit edilen ve düğün kutlamaları, ilkbahar şenlikleri gibi geçiş ritüellerini yansıttığı düşünülen Göktepe kaya resmi, kimliği belirsiz kişi ya da kişiler tarafından üzerine sıvı sürülerek tahrip edilmişti. Aradan geçen 14 yıla rağmen bu tahribatın failleri tespit edilemedi. Bugün ise Milas’a bağlı Gölyaka Mahallesi sınırlarındaki Kerdemelik kaya resminin bulunduğu kayanın, adeta bir tuvale dönüştürülerek tahrip edildiği belirlendi. Milas Müze ekipleri alanda gerekli incelemeleri yaptı. Kış aylarında mağara ve kaya sığınaklarında, içinde kaya resmi olup olmadığı bilinmeden ateş yakıldı ve bu nedenle resimler tamamen tahrip edildi. Nitekim Bozalan Yaylası’ndaki bir mağara resmi de bu şekilde yok oldu."

cumhuriyet