Uzman isimden Türkiye için Trump sonrası dönem uyarısı

ABD’de Başkan Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminin kalan iki yılındaki siyasi dengeleri belirleyecek Kongre ara seçimlerinde Demokratlar, Temsilciler Meclisi ve Senato’da çoğunluğu Cumhuriyetçilerden alarak Kongre’nin iki kanadında da kontrolü ele geçirdi.

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Mehmet Akif Koç, ABD seçimlerinin Türkiye’ye, Ortadoğu’ya, Mekke Anlaşması’na olası etkilerini Cumhuriyet’e yorumladı. Koç, yeni Senato ile birlikte F35 ve CAATSA yaptırımları konusunda işlerin daha da zorlaşacağına yönelik değerlendirme yaptı.

ABD’de Başkan Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminin kalan iki yılındaki siyasi dengeleri belirleyecek Kongre ara seçimlerinde Demokratlar tarihi bir başarı elde etti. Demokratlar, Temsilciler Meclisi ve Senato’da çoğunluğu Cumhuriyetçilerden alarak Kongre’nin iki kanadında da kontrolü ele geçirdi. 

‘TÜRKİYE LİDERLİĞİNE KARŞI BİR ANTİPATİ VAR’

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Mehmet Akif Koç, ABD seçimlerinin Türkiye’ye, Ortadoğu’ya, Mekke Anlaşması’na olası etkilerini Cumhuriyet’e yorumladı.

ABD seçimlerinin olası etkilerini İsrail’deki seçimlerden ayrı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyleyen Koç, Türk-Amerikan ilişkilerine yönelik değerlendirmesinde “İktidarın Trump ile ilişkileri iyiydi. Bunun getirdiği bazı avantajlar vardı ve bunları sonuna kadar kullandılar. Fakat Trump’ın Amerikan iç siyasetindeki bazı kısıtlamalar sebebiyle yapabileceklerinin bazı sınırları var. Buna rağmen elinden geleni yapmıştı veya buradaki kamuoyunu yaptığına ikna etmişti. Fakat şimdi gelinen aşamada Trump’ın söz geçiremediği bir Senato olacak. Bu dengenin içerisinde Trump her söylediğini yaptırmakta zorlanacak” dedi.

Trump açısından hareket etmenin zorlaşacağına dikkat çeken Koç, “Demokratlarda otomatik bir Türkiye düşmanlığı yok. Ancak Trump ile yakın olmasından kaynaklı, Türkiye liderliğine karşı bir antipati var. Dolayısıyla iktidarın bunu yönetmesi gerekecek. Biraz da demokratlar içerisinde kendilerine yakın lobileri harekete geçirmesi gerekecek” ifadelerini kullandı.

2 yıl sonra Trump’ın görevde olmayacağını söyleyen ve bunu daha büyük bir sorun yaratabileceğini değerlendiren Koç “Trend böyle devam ederse yerine bir demokrat başkan gelecek. O demokrat başkan daha sosyalist yönelimli biri olursa, Türkiye açısından işler biraz daha sıkıntılı olabilir. Ona yönelik bir hazırlık yapılması gerekiyor” diye konuştu. 

‘EİSENKOT GELİRSE, TANSİYON DÜŞEBİLİR’

Seçimlerin Ortadoğu’ya yönelik etkilerini ABD-İran savaşı üzerniden ele alan Koç, “‘Nükleer silah kullanılacak mı?’ gibi sorular var. İran savaşının devamı sadece Trump veya Amerikan iç siyasetiyle alakalı değil. İsrail’le de alakalı. İsrail’de Netanyahu ile devam edilecekse yola, İran savaşının ileri fazlara geçmesi muhtemel. Bu da elbette daha olumsuz bir senaryo. Taktik nükleer silahların kullanılması da mümkün Netanyahu ile birlikte. Netanyahu değil de Gadi Eisenkot, Arap bloğuyla birlikte bir hükümet kurarsa, o zaman İran savaşında tansiyon düşebilir” dedi.

Bunu büyük bir faktör olarak değerlendiren Koç, “Trump ‘topal ördek’ olacak. Hem Senato’yu, hem Kongre’yi kaybetti. Artık arkasında böyle bir yasama desteği olmayacak. Başta Muhammed bin Selman (Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı) olmak üzere Arap liderleri bundan nasıl bir yorum çıkartacaklar orası da önemli. ‘Bu adam topal ördek, 2 yıl sonra da burada olmayacak’ derlerse başka arayışlara yönelecekler. Başta Mekke Ortak Savunma Anlaşması olmak üzere bölgesel ittifaklar daha da güçlenebilir” diye konuştu.

‘İRAN’IN ELİ GÜÇLENECEK’

İran’ın elinin güçleneceğini belirten Koç, şunları söyledi:

“Dolayısıyla Körfez'deki diğer Araplar ya Suudi Arabistan-Türkiye aksına yanaşacaklar ya da İran’la iyi geçinmenin yollarını arayacaklar. Her ikisi de Trump dönemine büyük ölçüde ters şeyler. İran savaşında Trump’ın ileri adımlar atabileceğine şu aşamada çok ihtimal vermiyorum. İran savaşının kendisini soktuğu bataklıktan kaynaklı içerideki enflasyonist baskı arttı. İçeriyle ilgilenemeyip İsrail’in güdümünde hareket etti. Bundan kaynaklı içeriden tepki görüyor.

Uzatıp da bunu ‘kendi Vietnam’ına’ çevirmek istemeyecektir. Netanyahu eğer giderse, Trump’ın eli biraz daha rahatlayacaktır. Biraz da İsrail’de kabinenin nasıl şekilleneceğini beklemek lazım. Netanyahu, hükümeti kurmadan geçici başbakanlık sürecini uzatmak için İran’ı da bombalayarak bambaşka bir felaket senaryosuna yol açar mı? İhtimal dahilinde. Bunun arkasından Trump ve ABD’yi sürükler mi? Bu da ihtimal dahilinde ama daha düşük bir ihtimal.” 

‘MEKKE ANLAŞMASI GÜÇ KAZANACAKTIR’

Mekke Anlaşması üzerine de değerlendirme yapan Koç, “Önümüzdeki dönemde biraz daha bölgesel bir inisiyatif olarak güç kazanacaktır. Trump ve Amerika buraya daha az enerji ayırdıkça, güç kazanır. Amerika'nın desteği olmadan yola devam edebilir mi Türkiye- Suudi Arabistan ve Pakistan bu soru önemli. İran’la bir ortak nokta bulunabilirse, bunun üzerinden kendine biraz daha alan açabilir Mekke Anlaşması ülkeleri. Biraz daha bunu takip etmemiz gerekiyor. Her halükarda güçlenecektir” dedi. 

‘F35 İŞİ DAHA DA ZORA GİRECEK’

Türkiye ile ABD arasındaki F35 tartışmalarına ve CAATSA yaptırımlarına ilişkin de konuşan Koç, “Normalde, F35’lerin Türkiye’ye verileceğine öteden beri çok ihtimal vermiyorum. İsrail ile Türkiye arasındaki ilişkiler bu kadar gergin seyrederken, ABD’nin İsrail’e rağmen F35’leri Türkiye’ye vereceğini hiç zannetmiyorum. Buna kamuoyunu hazırlıyorlar ama ihtimal vermiyorum. CAATSA yaptırımları, biraz daha farklı. Bu Trump’ı da aşan bir şey. Tek başına Trump ‘verdim’ deyince veremiyor. Senato onayı lazım. Cumhuriyetçiler Senato’yu kontrol ederken bunu yapamamışlarsa, demokratların kontrolündeki Senato’da nasıl mümkün olacak? Bu bana çok mümkün görünüyor. Yeni Senato’nun göreve başlamasına iki ay var. O iki ay içerisinde onaylarlar mı, teamüllere biraz da bakmak lazım. Görev bırakacak Senato bu kadar kritik bir konuda inisiyatif alır mı Trump’ı kırmamak için bilmiyorum. Yeni Senato ile birlikte biraz daha bu işin biraz daha zora gireceğini düşünüyorum” değerlendirmesini yaptı.

cumhuriyet