İşte \'Kusursuz Şike Rehberi\'niz

Türkiye Futbol Federasyonu, mahkemeye düşen futbolumuzun temiz olup olmadığına dair bir kanaat oluşturamadı. UEFA’nın ‘sıfır tolerans’ı ve ‘kanaate dayalı karar oluşturabilme’ gibi sağlam kozları olması ve savcının verdiği 26 klasöre rağmen federasyon, ligi şüpheden arındıracak kararı bir türlü alamadı.

Hal böyle olunca bugün topbaşı yapılan Süper Lig’de atılan her geri pas, 6 pastan kaçırılan her gol, elle yaratılan her penaltı; yani kısaca atılacak veya kaçırılacak her gol zan altında kalacak.Futbolseverler, yeni sezonda bütün maçları bir ‘acaba’ şerhi koyarak izleyecek.

Saha dışında yine birtakım ‘tarlalar sürülür mü sürülmez mi’ bilemeyiz ama sahada neler döndüğünü anlamak için elimizde bazı şifreler var! Geçen ay memlekete gelip şike konusunda konuşan Kanadalı araştırmacı yazar Declan Hill, ‘Şike’ adlı kitabında sahada futbolcuların nasıl şike yaptığına dair bazı ipuçları veriyor.

Kalecinin hangi hareketinden kuşkulanmalıyız? Aptalca bozulan bir ofsayt taktiğinden kıllanmamız gerekir mi? Ortasahanın düşük pas yüzdesi neye işarettir? Kalecinin üstüne vuran golcüyü beceriksiz sayıp üstünde durmamalı mıyız? Bütün bu soruların cevapları aşağıda. Bu cevaplarla birlikte artık yeşil sahalarda ‘dönen dolaplar’a dair kendi kanaatimizi oluşturabiliriz; federasyonlara ve mahkemelere minnet etmeden...

Yanlış bilinen doğrular
Şike yapmanın en kestirme yolunun penaltı yapmak, kendi kalesine gol atmak veya kırmızı kart görmek olduğuna inanılsa da istatistikler bunun böyle olmadığını ortaya koyuyor. Bilakis bu üç hareket şikeyi ele veren ‘kusurlu hareketler’den sayılıyor.

Penaltı yapma, çakarlar
Oyuncuların şike yaptığı maçlarda penaltılarda anormal bir artış olmadığı tespit edilmiş. Bir oyuncu gole sebebiyet vermek istiyorsa bunu rakibini düşürerek değil, bilinçli olarak geçip gitmesini sağlayarak yapıyor. Yanlış müdahaleler, zamanlama hataları daha az dikkat çeker. Ancak bağlanan taraf hakemse penaltılar, dürüstçe yönetilen bir maça nazaran iki katına çıkıyor.

Kalene gol atma
“Kendi kalene golü at, kalabalıklar arasında utançla başın eğik olarak gez, ertesi gün ödemeni al” anlayışının geçersiz olduğunu söylüyor Hill. Kendi kalesine gol atmak normal maçların yüzde 10’unda, şike maçların ise yüzde 20’sinin biraz altındaymış. Gözle görülür bir artış olsa da sadece bazı futbolcular bu yolu deniyor çünkü bu yöntem pek güvenilir görülmüyor.

Kırmızı kart görme sakın
Şikeli maçta hakem de oyuncu da kırmızı karta rağbet etmiyor. Oyuncunun sahada olması, olmamasından çok daha iyi. Birkaç tespit daha:

Şikeli maçlarda diğerlerine göre yüzde 20 daha fazla gol atılıyor.
Önemli olan kaç gol atıldığı değil ne zaman atıldığı.
Şikeci oyuncu veya hakem son dakikayı beklemez.
İlk gol erken gelmeli ki kimse bir şey olduğunun farkına varmasın.
2. ve 3. goller oyunun gidişine göre ama hepsi ilk yarıda olmalı. 2. yarı yan gelip yatılır.

Orta saha
Futbolda oyunun beyni olan ortasaha oyuncuları da ‘iyi pas’ yapmayarak, şikeye katkıda bulunabilir.
Sürekli geri pas yaparak takımın oyun ritmini bozar.
Rakip takımın topu kendinden kapmasına olanak sağlayacak
kadar uzun süre topu ayağında tutar (Forvetle ortak nokta).
Neredeyse ortada paslar atarak rakibin topu kapmasına yardımcı olur.
Topu çoklukla kendi yarı alanında tutar ve hiçbir zaman geniş
alanlarda oynamaz.

Kaleci
Şike operasyonunun başarıya ulaşabilmesinde bir kaleci için anahtar strateji şudur: İyi bir kalecinin yapacağının tam tersini yapmak!
Karşı karşıya kalınan bir pozisyonda kaleci kalesini bilinçli olarak terk etmeli ki, pozisyonun gol olma şansı yüksek olsun.
Masumca bir hata! Kaleci topu düşürür; yakalar fakat ama daha sonra elinden kaçırır!
Yanlış pozisyon alır. Durması gereken yerden bir metre ileride olması yeterlidir. Forvet şutunu atınca cesurca topa hamle yapar ancak golü önleyemez!..

Defans
Defans oyuncusunun ‘intihar pas’ına hep ihtiyaç vardır.
Öyle bir geri pas atar ki kaleci alamayacak ya da uzaklaştırmayacak kadar uzaktadır.Ama rakip forvet topa ondan önce ulaşabilecek kadar yakındadır!
Atak sırasında liberoya yardım etmez.
Defans bloku kaçak oynayarak rakip forvetin yanlarından geçip gitmesine izin verir.
Müdahalede gecikilir.
Topu, çıkarması gerekirken rakip forvete paslar.
Aptalca bir ofsayt taktiği uygular...

Forvet
Kaleci, defans ve ortasaha bağlandı ama yine de her şey garanti değil. Forvetin ‘leblebi gibi’ gol atmasına da mani olunmalı.Rakip defansın ayağından topu kapmasına olanak sağlayacak kadar uzun süre ayağında topu tutar.Rakip defansın tam üstüne doğru dripling yapar ki rahatça topu kaptırabilsin.Tüm gol fırsatlarını ya kalecinin üstüne ya da kaleden tamamen farklı bir yere vurup harcar!..

Şike yazarı bile tuzağa düştü
Şike kitabının yazarı Declan Hill, özellikle de hakemlerin nasıl seks yoluyla bağlandığını araştırırken kendisi de aynı tuzağa düşüyor. Uzakdoğulu şikeci Ong Kheng
Hock, hakemlerin seks yoluyla nasıl şike yapmaya ikna edildiklerini araştıran yazarı da benzer yolla tuzağa düşürüyor.

Hill olayı kitabında şöyle anlatıyor: “Sarhoş olmuştum, yalnız kalmıştım ve profesyonel bir işle s eksi birbirine karıştırmıştım. Kendime geldiğimde Ong bana gülüyordu. Daha da kötüsü bana alaycı ve üzgün gözlerle bakıyordu. Başkalarının, hatta sizin kapınıza gelip suç geçmişiniz hakkında soru soran birilerinin zayıflıklarını keşfettiği anlarda, karşındakine duyduğun saygıyı yitirmekle birlikte gelen o bakışlarla… ‘Ee, hakemler ve seks mi diyordun?’ Ben bir aptalım..”

Komünistlerin satranç şikesi
Yine Hill’in kitabında aktardığına göre Justin Trogdon ve Beck Taylor isimli iki akademisyen, 2002’de NBA’deki zayıf takımların başarısız oldukları bazı sezonların son maçlarına doğru ertesi sezon daha iyi çaylaklara sahip olmak için bilinçli olarak maç kaybettiklerini ortaya koyuyor.

Washington Üniversitesi’nden Charles Moul ve John Nye, Sovyet satranç sistemini masaya yatırır. İkili, 1946-64 arasında düzenlenen uluslar arası turnuvalarda Sovyet oyuncuların ‘Büyük usta’ statüsüne ulaşmak için birbirlerine yardımcı olduklarını ortaya çıkardı. Amerikalı ekonomist Steven Levitt ve meslektaşı Mark Duggan da sumo güreşinde şike yapıldığını ortaya koymuş.

Appiah: Parayı aldım dağıttım
Eski Fenerbahçeli Stephen Appiah, 2004 Atina Olimpiyatları’nda nasıl şike teklifi aldıklarını şöyle anlatıyor: “1997’de Malezya’daki 20 Yaşaltı Dünya Şampiyonası’nda gelip şike teklif eden aynı adam geldi. ‘Alın size 200 bin dolar, tek yapmanız gereken ilk golü yemek olacak’ dedi. Ben de ona ‘Hayır, o kadar ileri gidemeyiz’ dedim. Sonra bana ne dedi biliyor musunuz? ‘Deneyip maçı kazanmamız gerek, biliyorsun’.

Evet bana 20 bin dolar verdi, ben de oyuncularla paylaştım. Maçı kazandık ve ben de bu parayı takımdakilerle paylaştım. 2006 Dünya Kupası’nda da geldiler ve ‘Çek’lere karşı maçı kazanmanız lazım’ dediler. İlk maçı kaybettiğimiz için onlara konuşma fırsatı vermedim. ‘Bana bak’, dedim ‘Benimle konuşma tamam mı?’ Maça konsantre olmaya çalışıyorum. Herhangi bir şey hakkında konuşmak istemiyorum’.”

Not: Appiah’ın 200 bin dolar mı yoksa 20 bin dolar mı aldığı kafa karıştırabilir ama kitapta yer aldığı şekliyle buraya naklettik.