ABD askerleri 30 Eylül'e kadar Irak'tan tamamen çekilecek

Irak Başbakanı Ali el-Zaidi, salı günü Beyaz Saray'a gerçekleştirdiği ziyaret sırasında, ABD'nin Irak'ta bulunan tüm askeri birliklerini 30 Eylül'e kadar ülkeden çekeceğini açıkladı.

El-Zaidi, Oval Ofis'te ABD Başkanı Donald Trump ile birlikte gazetecilere yaptığı açıklamada, "30 Eylül'de ABD güçleri Irak'tan çekilecek, ancak Amerikan şirketleri Irak'ta kalacak" dedi.

Irak'ta şu anda yaklaşık 2 bin ABD askeri bulunuyor. Bu askerlerin büyük bölümü, Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi sınırları içindeki Erbil kentindeki Harir Hava Üssü'nde görev yapıyor.

Washington ile Bağdat, Eylül 2024'te, Kürt Bölgesel Yönetimi'nin talebi üzerine IŞİD'e karşı yürütülen operasyonlara destek amacıyla bölgede kalan ABD güçlerinin kademeli olarak çekilmesi konusunda anlaşmaya varmıştı.

Trump yönetimi, Nisan ayında ABD askerlerini Suriye'den de çekmişti. Bu birlikler, geçmişte terör örgütü PKK'nın Suriye kolu YPG ile yakın koordinasyon içinde çalışmıştı.

Uzmanlara göre mevcut çekilme kararı, Trump'ın Suriye'nin eski El Kaide bağlantılı liderlerinden Ahmed el-Şara ile kurduğu yeni ortaklığın ardından ABD'nin bölgedeki önceliklerinde yaşanan değişimi yansıtıyor. Trump, daha önce el-Şara'yı 'ülkesine istikrar getirdiği' gerekçesiyle övmüştü.

SAVAŞ DEVAM EDERKEN...

ABD birliklerinin Irak'tan çekilmesi, geçen hafta yeniden başlayan ABD-İran savaşı sırasında gerçekleşiyor. Çatışmaların, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırılarının ardından imzalanan mutabakat zaptının çökmesiyle yeniden başladığı belirtildi.

Trump, Beyaz Saray'daki görüşme sırasında Irak Başbakanı Ali el-Zaidi'yi övgü dolu sözlerle karşıladı. İki liderin programda yer almayan bir öğle yemeğinde bir araya geleceğini açıklayan Trump, 41 yaşındaki El-Zaidi'nin 'Irak'ta uzun yıllar görev yapacağını ve bölgede etkili bir lider olacağını' söyledi.

ABD, IRAK'A NE ZAMAN YERLEŞTİ?

ABD'nin Irak'taki askeri varlığı, 20 Mart 2003'te başlayan Irak Savaşı ile başladı. ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri, Saddam Hüseyin yönetimini devirmek amacıyla Irak'a girdi ve 9 Nisan 2003'te Bağdat'ın düşmesiyle ülke genelinde geniş çaplı bir askeri konuşlanma süreci başladı. 

İşgalin en yoğun döneminde ABD'nin Irak'ta yaklaşık 170 bin askeri görev yaparken, ülke genelinde 500'den fazla askeri üs, ileri harekât üssü, lojistik merkez ve karakol işletildi. ABD, Aralık 2011'de güvenlik anlaşması kapsamında muharip birliklerini büyük ölçüde Irak'tan çekti. 

Haziran 2014'te IŞİD'in Musul'u ele geçirmesi üzerine, ABD aynı yılın ağustos ayında bir başka operasyon kapsamında yeniden Irak'a asker gönderdi. Bu ikinci konuşlanma doğrudan muharip operasyonlardan ziyade Irak ordusuna eğitim, danışmanlık, istihbarat ve hava desteği sağlamaya odaklandı.

ABD'NİN IRAK'TAKİ ASKERİ VARLIĞI

2024 yılında Washington ile Bağdat arasında varılan anlaşma doğrultusunda ABD, Irak'taki askeri varlığını kademeli olarak azaltmaya başladı. 

Ocak 2026'da Enbar'daki stratejik Ayn el-Esed Hava Üssü tamamen Irak güvenlik güçlerine devredildi. 2026'nın ilk yarısı itibarıyla ABD birlikleri ağırlıklı olarak Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi'ndeki Harir Hava Üssü, Erbil Hava Üssü, Erbil Diplomatik Destek Merkezi, Duhok Kampı ve Bağdat'taki diplomatik tesislerde konuşlu kaldı. 

ABD öncülüğündeki IŞİD karşıtı koalisyonun son askeri unsurlarının da 30 Eylül 2026'ya kadar Irak'tan çekilmesi planlanıyor. Çekilmenin ardından güvenlik iş birliğinin büyük ölçüde savunma şirketleri, askeri danışmanlar ve ikili güvenlik mekanizmaları üzerinden sürdürülmesi öngörülüyor.

İRAN'IN HEDEF ALDIĞI TESİSLER

İran ve İran destekli silahlı gruplar, özellikle 2023 sonrasındaki bölgesel gerilimler ve 2026 ABD-İran çatışmaları sırasında Irak'taki ABD tesislerini yoğun şekilde hedef aldı. 

En fazla saldırıya uğrayan üslerin başında, Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi'ndeki Harir Hava Üssü ile Erbil Uluslararası Havalimanı'ndaki ABD askeri tesisleri geldi. Bunun yanı sıra, Bağdat Diplomatik Destek Merkezi ve Bağdat Uluslararası Havalimanı çevresindeki ABD tesisleri de insansız hava araçları ve roket saldırılarının hedefi oldu. 

Daha önce ABD'nin ana operasyon merkezlerinden biri olan Ayn el-Esed Hava Üssü de İran'ın balistik füze saldırılarının yanı sıra İran destekli milislerin roket ve İHA saldırıları nedeniyle uzun süre yüksek tehdit altında kaldı.

Son dönemde ise ABD kuvvetlerinin büyük ölçüde Erbil-Harir hattında yoğunlaşmasıyla birlikte, bu iki üs İran destekli grupların öncelikli hedefleri hâline geldi.

cumhuriyet