Sokak Sinemacıları

Tophane-i Amire'nin duvarının eteklerindeki 'Kabin'de bir aydır her gün kısa filmler oynatılıyor. Şu anda bienale paralel olarak şehirde boy gösteren sanat işleri arasında görece iddiasız ama en ilginçlerinden biri bu etkinlik.

Hayat onu başka mecburiyetlere sürüklemese Sırrı Süreyya Önder, yönetmen kalacaktı. En yakında yapmayı düşündüğü film de Berlin Duvarı’nın dibine artık inşaat malzemelerinden küçük bir ev iliştiren Yozgatlı Osman’ın ve evinin hikâyesiydi. (Filmin adı da ‘Bir Türk Dünyaya Kederdir’ olacaktı.)

Duvar yıkılınca ev bir ada gibi kalakalmış, sonunda kendi haline bırakılarak bir tür yerleştirme haline gelmiş. Evden, halihazırda, Berlinli Türklerden çok çevrecilerin ve şehirle günbegün meşgul olanların haberi varmış.

Public Idea (Kamusal Fikir) projesinin sunduğu, fikir annesi ve babası Hamburglu Antje Feger’le Benjamin Stumpf olan ‘Kabin’ ise o evin bir İstanbul çeşitlemesi; Tophane-i Amire’nin duvarının eteklerine yapışmış , duvarın önündeki otoparktan kiralanan bir arabalık yere sığınmış, bulunmuş malzemeyle yapılmış bir odacık.

Bir aya yakın süredir her gün farklı kısa filmler oynatılıyor burada. Her gün bir film… Antje ve Benjamin yağmur çamur demeden kabinin kapısında gelenleri karşılıyorlar. Program bugün ‘seyirci istekleri’yle sona erecek.

Derlenip toplanıp ordan kalkmadan önce ‘Kabin’e mutlaka uğramalı. Şu anda bienale paralel olarak şehirde boy gösteren sanat işleri arasında görece iddiasız ama en ilginçlerinden biri bu küçük odacık.

Sadece filmleriyle değil, karanlık, kuytu bir sinemada film seyretme deneyimini şehrin kalabalık caddelerinden birinin gürültüsüyle yan yana koymasıyla da çeri girene yeni bir seyretme biçimi öneriyor.

Şehrin ortasındaki bu ‘hayret’ imkânı sinema ve şehir ilişkisi için bir metafor oluyor böylece. Sinemanın güvenli ‘kuytuluğunun’ şehrin geri kalanı içinde sadece bir cep oluşturduğunu, seyretme deneyimindeki mahremiyetin aslında dışarıyla çok daha fazla bağlantılı olduğunu düşündürüyor.

Tekinsiz ama eğlenceli
Filmler de ilginç. Çoğu film, insanın şehir, mimari ve doğayla ilişkisini eğlenceli fakat oldukça da tekinsizce ele alıyor. Katinka Thies ve Immo Eyser’in ‘Sular Kabarınca/Sular Alçalınca’sı görünürde sakin, mahmur Reykjavik kentinin nasıl suyun gizli istilacılığı altında varolduğunu gösteren iki video-kolaj.

Christian Mayer’in ‘Muhannad’ın Evi’nde ise istilacı suyun yerini alan kamera; Boğaz’da bir teknede, Arap dünyasında büyük hit olan Türk dizisi ‘Gümüş’ün çekildiği yalıyı heyecanla görüntüleyen Arap turistlere ‘baktıktan’ sonra kıyıya atlıyor, dizinin çekildiği mekânların içine giriyor, bu kez de oraya ‘bakıyor’.

Matthias Meyer’in ‘Siyah Müze’si Louvre’la ilgili bir belgeselin ıskartaya çıkarılmış sahnelerini kullanarak ve filmde görülen bütün tabloları siyaha boyayarak müze fikriyle oynuyor. Josephin Bötter’in video kolaj animasyonu ‘Dene ve Güven’ kentteki katiyen güvenilemeyecek mimari ve doğa ilişkisiyle yaşamayı deneyen birkaç kişinin komik hikâyesi.

Hege Dons Samset’in ‘İşçiler’i çeşitli işçileri doğaya çıkarıp işlerini orada yaptırtarak iş fikrinin doğadışılığını vurguluyor. Michael Gülzow’un ‘Başarıya Giden Yol’u ‘Hayatta nasıl başarı kazanmalı?’ konulu bir videonun mesajını tersyüz ediyor.

Angelika Waniek, ‘İskambiller’de elli dakika kadar, iskambil kâğıtlarından evler yapıyor, onların yıkılmalarını izleyip sonra yeniden yapıyor ve şu an bu konuda hassas olan sinirlerimizle inceden oynuyor.

Bütün filmler içinde en çarpıcısı ise Reynolds Reynolds’la Patrick Jolley’nin tamamen suyun altında bir evde çektikleri ‘Boğulma Odası/ The Drowning Room’. Aktörlerinin tanıdık bir aşk ve nefret hikâyesini tamamiyle sualtında, dünyanın en doğal şeyini yaparmış gibi canlandırdıkları film, sinema seyretme deneyiminin mahremiyetine sadece yanı başımızdaki şehri, trafiği değil suyun ‘boğuculuğunu’ da katıyor. Sualtında evlenme videolarından oldukça farklı, benzerini bir daha göremeyeceğiniz bir mini ‘Titanic’!