Yukarı
198819

Yandaşa 71 milyar dolarlık dev kıyak

10 Ocak 2018 09:30

AKP, kamu özel işbirliği projeleriyle yaklaşık 71 milyar dolarlık geliri yandaş şirketlere devrediyor.

Osmangazi ve Yavuz Sultan Selim köprülerindeki araç geçiş garantileriyle gündeme gelen Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) projeleriyle devlet, yandaş şirketlere yaklaşık 71 milyar dolarlık dev miktarda kazanç sağlıyor.

“Kamu Özel Sektör İşbirliği projelerine bu kadar garanti verilmeli mi?” başlıklı blog yazısında konuyu kapsamlı olarak ele alan emekli Hazine Müsteşar Yardımcısı Hakan Özyıldız, söz konusu projelerin kamu eliyle yapılmasının daha akılcı ve ekonomik olacağını vurguluyor.

Özyıldız, KÖİ’de amacın, büyük altyapı projelerinde özel sektörün kamuya finansman desteği vermesi olarak lanse edildiğini ancak alım ve fiyat garantisiyle başlayan teşviklerin borç üstlenim garantilerine kadar genişlediğini hatırlatıyor.

Kalkınma Bakanlığı verilerine göre, KÖİ projelerinin toplam sözleşme değeri 129.5 milyar doları buluyor. Bu sözleşmelerin yatırım tutarı ise sözleşme değerinin yaklaşık yüzde 45’ine denk olan 58.6 milyar dolar. Yani devlet, 20-25 yılda köprüden, havaalanından, karayolundan, limandan kasasına girecek olan 129.5 milyar dolarlık gelirden vazgeçip, özel sektöre gel 59 milyar dolar yatırımı, borç bul sen yap diyor. Üstüne de gelir ve borç garantisi veriyor.

Öte yandan devletin yükü sadece gelir kaybı değil. Bir de bütçeden ödemek zorunda olduğu doğrudan yükümlülükler var. Bunların bir kısmı köprü ve tünel geçişlerinde olduğu gibi verilen geçiş garantilerinden az araç geçişi karşılığında ödenecek olan paralar. Bu kapsamda 2018 bütçesine 3.6 milyar lira kondu.

325 milyarlık KÖİ

Price Waterhouse Coopers Türkiye ve Garanti Yatırım’ın, Hhükümet programlarından yola çıkarak hazırladıkları rapora göre, 2023 hedefleri kapsamında mega projeler dahil Yap İşlet Devret (YİD) ve KÖİ altyapı projeleri için yaklaşık 325 milyar dolar gerekiyor. Bunun için özel sektörün, 7-8 yıllık sürede en az 65 milyar dolar öz kaynak, 260 milyar dolar kredi bulması lazım. Büyük kısmı yurtdışından bulunacak olan bu riskli krediler için Hazine garanti veriyor. Üstelik, kamunun çok daha düşük bir faizle alabileceği krediyi özel sektör yüksek faizle alıyor ve kamunun sırtındaki yük büyüyor.

İsveç KÖİ’yi yasakladı

İsveç 2013’te ulaştırma alanında KÖİ projelerini yasakladı. Özyıldız’ın aktarımına göre, uzun deneyimler sonrasında, projelerin verimlilik ve maliyet konuları tartışılmış ve beklenen sonuca ulaşılmadığına karar verilmiş. Özellikle pahalı finansman ve aşırı kâr baskısı gündeme gelmiş. Daha önemlisi, dört yıllık süre için seçilen siyasetçilerin ellerindeki parayı sonraki seçim döneminin arkasına düşecek kadar uzun vadeli projeler yerine kısa vadeli olanlara yatırmayı tercih ettiği anlaşılmış. 20 yıllık bir deneyimden sonra yanlış proje ve finansman tercihlerinin çoğaldığı anlaşılınca yasak gelmiş.

Osmangazi sembol oldu

Temmuz 2016’da kullanıma açılan Osmangazi Köprüsü’ne günlük 40 bin, yıllık ise 14 milyon 600 bin araç geçiş garantisi verildi ancak ilk 12 ayda geçiş yapan araç sayısı garanti verilen rakamın yarısını bile bulmadı ve 6 milyon 159 bin 685’te kaldı. Geri kalan kısım, yani geçmeyen araçların ücreti kamu tarafından köprüyü yapan ve işleten yandaş firmalara verildi. Osmangazi Köprüsü’nde geçiş ücreti otomobil, kamyonet ve minibüsler için 71.75 TL, ikinci sınıf minibüs, kamyonet ve otobüsler için 114.8 TL, üçüncü sınıf otobüsler için 136.35 TL, dördüncü sınıf kamyonlar için 180.8 TL, beşinci sınıf kamyonlar için 228.2 TL olarak uygulanıyor.

Maliye Bakanı Naci Ağbal, KÖİ projeleri olan otoyol ve köprüler ile şehir hastaneleri için taahhüt edilen ödemeler için; bütçeye toplam 6.2 milyar TL ödenek konulacağını açıkladı. Buna göre; 2018 yılı için ulaştırma projelerinde verilen garanti ödemeleri kapsamında 3.6 milyar TL, şehir hastaneleri için ise 2.6 milyar TL ödenek konuldu.

2017 Ocak-Kasım döneminde bütçenin 26.5 milyar TL açık verdiği düşünüldüğünde, KÖİ ödenekleri bütçe açığının yüzde 23 gibi büyük bir kısmına denk geliyor.

(Cumhuriyet)

 

 



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


Diğer Haberler

Cep telefonuna rekor zam

Dövizde yaşanan ani yükseliş sonrası teknoloji sektörü akıllı telefonlara zam yapmaya hazırlanıyor. Yılbaşından itibaren yüzde 25.2 zamlanan dolar karşısında daha fazla bekleyemeyecekl...

Onu yapana ceza geliyor!

Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası (KMSTO), Türk Patent Enstitüsü'ne başvurarak şehrin en önemli simgelerinden ve markalarından olan Maraş Dondurması'nı aldı. Oda Başkanı Serdar Zabun,...


CHP'den Anadolu kalkınma kuşağı

CHP’nin ekonomi, demokrasi, eğitim, toplumsal barış ve dış politika konularındaki beş temel soruna çözüm önerilerine yer verilen seçim bildirgesinde, ekonomik vaatler dikkat çekti. Bil...

Altın fiyatları bugün de hız kesmiyor!

Mayıs ayında rekorlara doymayan altın fiyatlarındaki son durum altın yatırımcısı tarafından merakla araştırılıyor. Özellikle küçük yatırımcının an be an takip ettiği gram ve çeyrek altın ...


Bankanın kusuru yoksa para gider

Yargıtay, banka kartı kopyalanarak ya da başka yöntemlerle hesap sahibinin bilgisi dışında banka ATM’lerinden çekilen paralarla ilgili kritik bir karar verdi. Buna göre, ATM hırsızlığında...

Elektrik faturasında karar

İktidarın elektrik yasalarını, geçmişi de kapsayacak biçimde değiştirmesi ve dürüst vatandaşı cezalandırması, tüketiciye pahalıya patladı. Yargıtay, kayıp kaçak bedellerinin dürüst vatand...


'Dünyada ciddi bir demokratik durgunluk var'

Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek'in işi ekonomi... Hal böyle olunca diğer meseleleri de ekonomik bakış açısıyla değerlendiriyor. Şimşek dünyada demokrasinin bir durgunluk (resesyon) döne...

İlaca dolar zammı

Avro ve dolardaki artış yurttaşın cebini vurdu. Üç gün sonra eczaneye giden yurttaşlar ilaçları yüzde 2,5 daha zamlı alacak. Avro ve doların önlenemeyen yükselişi yurttaşa zam olarak dönd...


Fitch’ten döviz borcu uyarısı

Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch TL'deki son dönemdeki sert değer kaybının döviz borcu olan şirketlerin mevcut durumda sınırlı olan likitide pozisyonlarındaki daha fazla baskı yaratabi...

SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Arda Öziri hayatını kaybetti

Diriliş Ertuğrul'da Sadettin Köpek'in has adamı Göktuğ karakterini can veren oyuncu Arda Öziri, bu sabah 06.00 saatlerinde geçirdiği motorsiklet kazası sonucu 39 yaşında hayata gözlerini ...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Apple'dan sürpriz karar!

Apple sürpriz bir kararla herkesin denemesi için 50 GB'lık iCloud depolama alanını bedava yaptı. Apple, tüm kullanıcılarına herhangi bir ücret almaksızın 5 GB'lık ücretsiz depolama alanı sunuyor. Ancak bu kapasite elbette kimseye yetmiyor ve kullanıcılar belirli bir ücret karşılığında tarifelerini yükselterek daha yüksek bir depolama alanı satın almak durumunda kalıyor; ya da iCloud'u bu anlamda hiç kullanmama yoluna da gidebiliyor.

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR